Awaria łożysk to jeden z problemów, jaki może pojawić się w samochodach z manualną skrzynią biegów. Trwałość łożysk zależy od ich jakości, sposobu serwisowania i sposobu eksploatacji auta. W tym artykule opiszę rolę łożysk w skrzyni biegów, objawy awarii łożysk w skrzyni biegów, koszty wymiany łożysk w skrzyni biegów, a także powody przez które łożyska się psują.

Czy awaria łożysk w manualnej skrzyni biegów występuje w każdym aucie?

Na szczęście nie. Z łożyskami w skrzyni biegów nie jest tak, jak z dwumasowym kołem zamachowym, wtryskiwaczami, czy turbosprężarką, gdzie po przekroczeniu 150  tys. km kierowca czeka jak na wyrok i szykuje pieniądze. Są samochody, w których manualna skrzynia biegów służy przez cały okres eksploatacji auta i nie trzeba jej nigdy naprawiać.

Miałem japoński samochód, który po 23 latach eksploatacji trafił na złom. Miał 330 tys. km przebiegu i jego manualna, 5-biegowa skrzynia biegów nigdy nie wymagała żadnej naprawy. Dlaczego? W trakcie eksploatacji auto miało trzykrotnie wymieniany olej przekładniowy w skrzyni biegów. Samochód nie był eksploatowany w agresywny sposób. Inne moje auto, też japońskie, eksploatowane wiele lat temu, miało z kolei problemy ze skrzynią biegów po przejechaniu niespełna 200 tys. km. Nie ma reguły.

Czym jest łożysko skrzyni biegów?

W skrzyni biegów stosuje się kilka łożysk (od 3 do 8), których zadaniem jest podtrzymanie i umożliwienie płynnego obracania się wału wejściowego, wału pośredniego i wału wyjściowego, a niekiedy także dyferencjału. Łożysko utrzymuje geometrię całego zespołu mechanicznego. Jeśli pojawi się luz, zmieni się położenie kół zębatych. Jeśli coś takiego pojawi się w skrzyni biegów, mechanicy w trakcie naprawy stosują podkładki dystansowe, co jest zgodne z regulacją łożysk, opisaną w dokumentacjach serwisowych.

Zadaniem łożysk w skrzyni biegów jest:

• Utrzymanie wałów w odpowiedniej pozycji
• Umożliwienie wałom swobodnego obracania się, bez tarcia
• Przenoszenie obciążeń promieniowych.

Awaria łożyska jest niczym kamień, który spadając, rozpoczyna lawinę. Jedno łożysko dostaje luz. Na skutek tego wał zaczyna pracować nieprawidłowo. Zmienia się położenie kół zębatych, na skutek czego nie mogą się one właściwie zazębiać. Niewłaściwe zazębienie powoduje zgrzyty i problemy z wrzuceniem biegu. Skutkiem ubocznym jest hałas i dodatkowe obciążenie mechanizmów skrzyni na skutek tarcia. I w efekcie psują się koła zębate, wałki, a uszkodzeniu może ulec nawet obudowa skrzyni.

Łożyska skrzyni biegów są elementami mocno obciążonymi w trakcie pracy skrzyni biegów. Pracują przez cały czas, nie tylko w trakcie zmiany biegu, bo przecież gdy auto jedzie, wałki w skrzyni muszą się obracać.

W trakcie zmiany biegu łożyska są dodatkowo obciążone, bo zmienia się prędkość obrotowa wałów i zmieniają się kierunki i wartości sił, oraz obciążenia.

Na zdjęciu poniżej łożysko skrzyni biegów.

Jaka jest trwałość łożysk skrzyni biegów?

Nie mogę odpowiedzieć na to pytanie, bo musiałbym skłamać. To zależy od zbyt wielu czynników. Jak wspomniałem, w moim byłym samochodzie łożyska nie zepsuły się nigdy. I znam wiele takich aut, które pomimo 300 – 400 tysięcy na liczniku, nie narzekają na problemy z łożyskami. To auta japońskie, niemieckie, amerykańskie. Bardzo ważne jest serwisowanie i sposób jazdy autem.

Jakość łożysk i innych elementów skrzyni, zastosowanych na pierwszy montaż ma znaczenie. Tu znów posłużę się przykładem z życia. Jak wiele razy wspominałem, znam blisko dwie osoby, które prowadzą warsztaty samochodowe w Dżakarcie. Obydwaj panowie bardzo mocno narzekają na jakość elementów zastosowanych w skrzyniach biegów chińskich aut. Skrzynie jednej z marek popularnych na tamtejszym rynku sypią się po przejechaniu kilkudziesięciu tysięcy kilometrów. A jednym z problemów są właśnie łożyska i nie tylko one (także marna jakość zębatek, które się ścierają).

Trwałość łożysk zależy od jakości elementów na pierwszy montaż, momentu obrotowego silnika, rodzaju stosowanego oleju przekładniowego, poziomu oleju, wymiany oleju, temperatury pracy skrzyni (zależnej od oleju i obciążeń w trakcie jazdy), stylu jazdy itd.

Najczęstszym powodem uszkodzenia łożysk w skrzyni biegów są problemy ze smarowaniem.

Objawy awarii łożyska skrzyni biegów

Zgrzytanie w trakcie zmiany biegów nie oznacza, że doszło do uszkodzenia łożysk. Może tak być, ale najczęściej samo zgrzytanie oznacza problemy z synchronizatorem.

Szum i wycie w trakcie jazdy (typowe objawy awarii łożysk, nie tylko skrzyni biegów) i dodatkowo zgrzytanie – tu już można podejrzewać uszkodzenie łożysk.

Hałas może pojawiać przy określonym biegu albo przez cały czas pracy skrzyni.

Mogą pojawić się drgania samochodu i drgania dźwigni zmiany biegów.  

Dlaczego łożyska się psują? Jak już wiemy z poprzednich akapitów, na skutek problemów ze smarowaniem (czyli też możliwych wycieków oleju), słabej jakości oleju i starego oleju. Ponadto niszczy je też niewłaściwy olej. Pamiętamy też o jakości łożysk, zastosowanych na pierwszy montaż albo w trakcie naprawy.

Łożyska zużywają się też na skutek zbyt dużych obciążeń w trakcie jazdy, np. agresywnej jazdy, częstego ciągnięcia przyczep, uszkodzeń powypadkowych. Źródłem problemu mogą być też źle wykonane naprawy.

Na poniższym schemacie widoczny jest sposób montażu łożysk w skrzyni biegów. Miejsca oznaczone na czerwono to miejsca montażu łożysk.

Jak sprawdza się łożyska w skrzyni biegów?

Dobry mechanik przeprowadza jazdę próbną. W trakcie jazdy sprawdza jakie występują objawy awarii, przy jakich prędkościach, przy jakim biegu, czy występują przy zmianie biegu, przy dodawaniu gazu itd. Na tej podstawie może określić, czy uszkodzeniu uległy łożyska, czy np. synchronizatory skrzyni.

Jak przebiega wymiana łożysk w skrzyni biegów?

Auto stawia się na podnośniku, demontuje półosie napędowe i odłącza skrzynię. Za pomocą specjalnego podnośnika skrzynię się zdejmuje i stawia na stół roboczy. Z przekładni usuwa się olej i jest ona rozbierania. Mechanik demontuje wały i usuwa stare łożyska. Przy okazji przeprowadza kontrolę stanu wałów, kół zębatych i szczelności obudowy. Skrzynia może zostać dodatkowo wyczyszczona w środku.

Łożyska i uszczelniacze są montowane na swoich miejscach.

Mechanik ustawia odpowiednie luzy łożysk, zgodnie z dokumentacją, stosując specjalne podkładki dystansowe.

Następnie skrzynia jest montowana, zalana nowym olejem przekładniowym i wykonuje się jazdę próbną.

Taka wymiana to dobry moment na to, aby sprawdzić stan sprzęgła i je ewentualnie wymienić na nowe.

Ile kosztuje wymiana łożysk w skrzyni biegów w 2026 roku?

Średnia cena za wymianę łożysk w manualnej skrzyni biegów składa się z następujących elementów składowych:

• Koszt zakupu nowych łożysk – od 300 do 700 zł
• Koszt nowego oleju przekładniowego – od 100 do 200 zł
• Koszt wymiany łożysk – od 500 do 1000 zł
• Koszt demontażu / montażu skrzyni – od 500 do 1000 zł

Trzeba liczyć się z tym, że w razie wykrycia innych uszkodzeń, koszt będzie wyższy. A jak już wiemy, uszkodzone łożysko może doprowadzić do uszkodzenia innych elementów.

Optymistycznie można przyjąć, że koszt naprawy wyniesie 3000 zł. Skoro już jesteśmy przy optymistycznych wiadomościach, to na pocieszenie warto dodać, że naprawa automatycznej skrzyni biegów jest o wiele droższa. Tam rzadko rachunek jest niższy niż 10000 zł.

A jeśli ktoś chce się pocieszyć jeszcze bardziej, to informuję, że naprawa redukcyjnej skrzyni biegów w samochodzie elektrycznym może kosztować od 25000 do 55000 zł.  

AUTOR: MICHAŁ LISIAK – dziennikarz motoryzacyjny, autor Motorewia.pl.

MENU
– > POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ
– > MAGAZYN MOTORYZACYJNY
– > TECHNIKA MOTORYZACYJNA I DIAGNOSTYKA
– > SAMODZIELNE NAPRAWY SAMOCHODÓW– ZAOCZNE TECHNIKUM DRUCIARSTWA SAMOCHODOWEGO
– > ELEKTROMOBILNOŚĆ I SAMOCHODY ELEKTRYCZNE, WADY ELEKTROMOBILNOŚCI
– > DETAILING
– > FELIETONY MOTORYZACYJNE, CIEKAWOSTKI MOTORYZACYJNE, HUMOR MOTORYZACYJNY
– > DOKUMENTY, UBEZPIECZENIA
– > MOTOCYKLE
– > MILITARIA – MOTORYZACJA I WOJSKO
– > MOTORYZACJA I POLITYKA
– > TESTY SAMOCHODÓW
– > AKCESORIA DLA KIEROWCÓW
– > SAMOCHODY ŚWIATA
– > PODRÓŻE i SLOW DRIVING
– > MOTOREWIA NA FACEBOOK
– > MOTOREWIA NA TWITTER

Michał Lisiak

Jestem niezależnym dziennikarzem motoryzacyjnym z 16 – letnim stażem. Kocham motoryzację. Pasjonuje mnie technika samochodowa i nie tylko ona. Opisuję świat ze swojej perspektywy słowami Lorda Czarnej Żmii, mojego ulubieńca. Kocham Polskę, a poza motoryzacją pasjonuje mnie Indonezja, moją miłością jest Dżakarta, cieszy mnie kuchnia azjatycka i muzyka elektroniczna. Jestem wolnościowcem i do szału doprowadzają mnie lewicowe pomysły. Z nieskrywaną radością piszę i mówię o wadach aut elektrycznych. Jestem wielką gwiazdą hucznych przyjęć, w trakcie których opowiadam soczyste anegdoty o pożarach samochodów elektrycznych i straszę wszystkich cenami baterii i napraw. Świetnie gotuję. Współpracuję z kilkoma portalami i firmami motoryzacyjnymi.
Prowadzę też konto na YouTube, które zdobywa coraz większą popularność. Jestem dziwakiem, który lubi przebywać w towarzystwie starych części samochodowych. Mam małą rodzinę, w skład której wchodzi moja matka, druga połowa i kot. Ukochana ma jedną wadę – lubi duriany.
Brzydzę się „dziennikarstwem motoryzacyjnym”, które polega na skracaniu gotowych newsów, przychodzących z działów PR importerów samochodów.
Na mojej stronie i koncie na YouTube piszę i mówię to, co naprawdę myślę o motoryzacji.