Napinacz paska rozrządu jest niewielkim elementem, ale jego awaria może całkowicie zniszczyć silnik benzynowy albo silnik diesla (także silnik spalinowy będący częścią układu hybrydowego). Zadaniem napinacza paska rozrządu jest utrzymywanie właściwego napięcia paska podczas pracy jednostki napędowej. Jeżeli napinacz zaczyna się zacinać, traci właściwe napięcie albo uszkodzi się jego łożysko, pasek rozrządu może przeskoczyć, zsunąć się z kół lub nawet pęknąć.

Skutki takiej awarii mogą być bardzo kosztowne. W większości współczesnych silników przeskoczenie lub zerwanie paska rozrządu prowadzi do kolizji tłoków z zaworami i najczęściej uszkodzeń, których nie opłaca się naprawiać. Postaram się odpowiedzieć na takie pytania, jak: Jak rozpoznać zużyty napinacz paska rozrządu? Jak brzmi uszkodzona rolka? Czy można jeździć z hałasem dochodzącym z okolic rozrządu? Czy przy wymianie rozrządu wystarczy wymienić sam napinacz?

Zerwał się pasek rozrządu, a on się nie przejął

Standardowo muszę opowiedzieć małą anegdotę, historię warsztatową. Do warsztatu mojego kolegi mechanika trafił ukraiński Lanos, który miał pod maską ukraiński silnik. W aucie doszło do zerwania paska rozrządu. I wiecie co? Stary silnik był bezkolizyjny. Mój kolega zamontował nowy pasek za kilkadziesiąt złotych i auto śmigało dalej. Ale to tylko mały rodzynek w kilogramowym serniku.

Zerwany napinacz w Fordzie EcoBlue

Poniżej zdjęcia uszkodzonego napinacza z Forda EcoBlue.

Urwało się… i tyle!

Czym jest napinacz paska rozrządu?

Napinacz paska rozrządu odpowiada za utrzymanie odpowiedniego napięcia paska zębatego podczas pracy silnika. Pasek musi poruszać się po kołach rozrządu z odpowiednią siłą i bez nadmiernego luzu. Nie może być ani zbyt luźny, ani nadmiernie napięty. Musi być idealnie wpasowany, jak pasek do spodni brzuchatego jegomościa, który nie chce się udusić, ani nie chce, żeby spodnie spadły mu w trakcie chodzenia.

Zbyt luźny pasek może zacząć drgać, przeskoczyć na kole zębatym albo zsunąć się z prawidłowego toru pracy. Z kolei zbyt mocno napięty pasek zwiększa obciążenie swoich własnych włókien oraz łożysk i może przyspieszyć zużycie elementów napędu rozrządu.

Napinacz kompensuje również zmiany napięcia paska występujące podczas pracy silnika. Temperatura, obciążenie, prędkość obrotowa i charakterystyka konkretnego silnika wpływają na zachowanie całego napędu.

Jak zbudowany jest napinacz paska rozrządu?

Konstrukcja zależy od konkretnego silnika. Nie istnieje jeden uniwersalny typ napinacza stosowany we wszystkich samochodach.

W zależności od konstrukcji napinacz może składać się między innymi z: ramienia napinacza, elementu sprężystego (sprężyny), rolki napinającej z łożyskiem, która nadaje paskowi odpowiednie napięcie, podstawy mocowanej do silnika, mechanizmu regulacyjnego, elementów umożliwiających ustawienie właściwego napięcia. W niektórych rozwiązaniach stosuje się także napinacze hydrauliczne. Dlatego nie można przyjmować, że każdy napinacz paska rozrządu jest po prostu sprężyną dociskającą rolkę. Jednak sprężyna z rolką jest bardzo popularna. Sama rolka również nie jest elementem wiecznym. Jej łożysko pracuje przez cały czas, gdy silnik jest uruchomiony. Z czasem może pojawić się luz, hałas lub zwiększony opór toczenia.

Poniżej na zdjęciu nowy napinacz rolkowo – sprężynowy (napinacz paska rozrządu).

Dlaczego napinacz paska rozrządu jest tak ważny?

Pasek rozrządu synchronizuje pracę wału korbowego i wałków rozrządu. Dzięki temu zawory otwierają się i zamykają w odpowiednim momencie względem położenia tłoków. W silnikach kolizyjnych odległość pomiędzy tłokiem a zaworem może być bardzo mała. Jeżeli synchronizacja zostanie utracona, elementy te mogą się zderzyć.

Dlatego uszkodzenie napinacza może doprowadzić do: przeskoczenia paska rozrządu, zsunięcia paska z koła, uszkodzenia paska, w skrajnym przypadku jego zerwania, utraty synchronizacji wału korbowego i wałków rozrządu, uszkodzenia zaworów, uszkodzenia tłoków, uszkodzenia głowicy, a w poważnych przypadkach do konieczności remontu lub wymiany silnika. Mała rolka może więc doprowadzić do bardzo dużego rachunku za naprawę – uszkodzenia, którego nie opłaca się naprawić. Większość mechaników powie Wam, że po zerwaniu napędu rozrządu najlepiej kupić używany silnik.

Objawy zużytego lub uszkodzonego napinacza paska rozrządu

Nie każda awaria napinacza daje takie same objawy. Czasami pierwszym sygnałem jest charakterystyczny hałas, innym razem mechanik zauważy nieprawidłową pracę rolki podczas kontroli rozrządu.

Najczęstsze objawy to:

1. Hałas dochodzący z okolic rozrządu

To jeden z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych. Zużyte łożysko rolki może powodować: szum, terkotanie, chrobotanie, wycie, metaliczny odgłos tarcia.

Dźwięk może zmieniać się wraz z obrotami silnika. Może być bardziej intensywny wraz z większą prędkością obrotową, ale może też zanikać. Musisz jednak pamiętać, że sam hałas nie pozwala jednoznacznie wskazać napinacza jako źródła problemu. Podobne objawy mogą powodować inne rolki, pompa cieczy chłodzącej albo pozostałe elementy napędu.

2. Klepanie lub nierówna praca paska

Jeżeli pasek nie jest prawidłowo napięty, może pojawić się jego nadmierne drganie. W niektórych przypadkach kierowca może usłyszeć charakterystyczne klepanie lub uderzanie dochodzące z okolic osłony rozrządu. To sygnał, którego nie powinno się ignorować. Pamiętaj – sprawny silnik mruczy, nie hałasuje, nie stuka, nie terkocze.

3. Nieprawidłowe położenie lub praca napinacza

Podczas kontroli mechanik może zauważyć, że napinacz nie pracuje prawidłowo albo jego położenie nie odpowiada wymaganiom producenta. Może występować: nadmierne wychylanie się ramienia, drganie, niewłaściwe ustawienie wskaźnika napięcia, ślady zużycia, ślady tarcia, korozja, uszkodzenia rolki. W przypadku wielu konstrukcji napinacz ma określoną pozycję montażową lub wskaźnik, który pomaga ustawić prawidłowe napięcie. Diagnostyka musi być jednak wykonana zgodnie z procedurą dla konkretnego silnika.

4. Uszkodzenie lub nierównomierne zużycie paska

Nieprawidłowo pracujący napinacz może powodować nietypową pracę paska. Mechanik może zauważyć między innymi: nierównomierne zużycie, uszkodzenia krawędzi, ślady tarcia, nietypowe przetarcia, uszkodzenia zębów, ślady kontaktu z elementami osłony.

W takim przypadku nie wystarczy wymienić samej rolki. Trzeba ustalić, dlaczego pasek pracował nieprawidłowo.

5. Problemy z synchronizacją silnika

Jeżeli pasek przeskoczy o jeden ząb, silnik może zacząć pracować zupełnie inaczej. Możliwe są między innymi: problemy z uruchomieniem silnika, nierówna praca na biegu jałowym, spadek mocy, zwiększone zużycie paliwa, gaśnięcie silnika, zapalenie kontrolki check engine, przygasanie przy dojeżdżaniu do świateł. W pamięci sterownika mogą pojawić się błędy dotyczące korelacji położenia wału korbowego i wałków rozrządu. Czyli błędy czujników położenia wałka rozrządu i czujników położenia wału korbowego.

To jednak nie oznacza automatycznie awarii napinacza. Przyczyną może być również sam pasek, niewłaściwy montaż, uszkodzenie koła zębatego lub inny problem z synchronizacją.

Jak brzmi uszkodzony napinacz paska rozrządu?

Nie ma jednego charakterystycznego dźwięku, który pozwalałby powiedzieć: „to na pewno napinacz”. W dodatku nie jestem muzykiem, trudno mi opisać taki dźwięk. Najczęściej uszkodzone łożysko rolki może powodować szum, chrobotanie, wycie albo metaliczne tarcie. Przy problemie z napięciem paska mogą natomiast pojawić się dźwięki przypominające klepanie lub nieregularne uderzenia.

Szczególnie niepokojący jest hałas, który: pojawił się nagle, zwiększa się wraz z obrotami silnika, dochodzi z okolic osłony rozrządu, zmienia się wraz z temperaturą silnika, występuje razem z nierówną pracą paska lub silnika. Nie warto jednak diagnozować napinacza wyłącznie na podstawie dźwięku. Doświadczony mechanik powinien ustalić źródło hałasu, ponieważ podobnie mogą zachowywać się inne elementy napędu.

Czy można jeździć z uszkodzonym napinaczem?

Nie powinno się. Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie uszkodzenia napinacza, dalsza jazda może doprowadzić do przeskoczenia lub zerwania paska rozrządu. Jeśli Twoje auto to nie ukraiński Lanos, nie ryzykuj. W takiej sytuacji potencjalna oszczędność wynikająca z przejechania kolejnych kilkudziesięciu kilometrów może być niewielka w porównaniu z kosztami naprawy silnika.

Jeżeli pojawił się nagły, nietypowy hałas z okolic rozrządu, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest przerwanie jazdy i powrót do domu na lawecie. Tak, wiem, laweta jest droga. Laweta kosztuje 200 – 300 zł, a wymiana silnika może kosztować 20 tys. zł. Chyba już na tyle mnie znacie, że nie lubię nikogo naciągać na niepotrzebne wydatki. Jeżeli silnik już zgasł i istnieje podejrzenie problemu z rozrządem, nigdy nie uruchamiaj go ponownie.

Jak sprawdzić napinacz paska rozrządu?

Podstawową kontrolę można rozpocząć od obserwacji objawów: hałasu, problemów z uruchamianiem silnika, nierównej pracy czy zapalenia kontrolki silnika. Dokładna diagnostyka należy jednak do mechanika. W zależności od konstrukcji silnika może ona obejmować: kontrolę historii wymiany rozrządu; oględziny paska i dostępnych elementów; ocenę ustawienia napinacza; kontrolę rolki i jej łożyska; sprawdzenie ewentualnych luzów; ocenę śladów zużycia paska; kontrolę synchronizacji wału korbowego i wałków rozrządu; diagnostykę komputerową, jeżeli występują błędy synchronizacji, w pamięci mogą być zapisane błędy dotyczące czujników położenia wału korbowego i wałka rozrządu. Nie należy samodzielnie zdejmować osłon rozrządu ani dotykać pracujących elementów napędu. Możesz narobić sporo szkód. W wielu silnikach dostęp do napinacza wymaga demontażu części osłon, a czasami również innych podzespołów.

Co może uszkodzić napinacz?

Napinacz zużywa się przede wszystkim w wyniku wieloletniej pracy i przebiegu samochodu, ale jego awaria może mieć również inne przyczyny. Należą do nich: naturalne zużycie łożyska, starzenie się elementów mechanizmu, niewłaściwe napięcie paska, nieprawidłowy montaż, zastosowanie niewłaściwych części, zanieczyszczenie olejem lub płynem chłodniczym, problemy z innymi elementami napędu, niewłaściwa współpraca paska z rolkami, korozja lub uszkodzenia mechaniczne, rezygnacja z terminowej wymiany rozrządu, agresywna jazda – tak, agresywna jest przyspiesza zużycie paska i napinacza, częsta jazda po mieście – też powoduje przyspieszone zużycie paska i napinacza.

Szczególnie ważny jest prawidłowy montaż. Napinacz musi zostać ustawiony zgodnie z procedurą producenta. W niektórych konstrukcjach właściwe napięcie ustawia się za pomocą określonego wskaźnika, narzędzia lub procedury montażowej. Nie jest to element, który można po prostu „dokręcić na oko”. Dlatego proszę Cię – nie wymieniaj go samodzielnie. Daj zarobić mechanikowi i miej pewność, że auto będzie niezawodne i będzie jeździć.

Czy przy wymianie paska trzeba wymienić napinacz?

W praktyce bardzo często stosuje się zasadę: pasek rozrządu + napinacz + rolki = jeden zestaw.

Często kupisz kompletne zestawy z pompą wody. To jest świetne. Tak właśnie powinno się wymieniać rozrząd. Cały komplet. Taki zestaw wcale nie należy do drogich. Do mojego samochodu, z silnikiem 1.8, zestaw rozrządu (zamiennik wysokiej jakości) składający się z paska rozrządu, napinacza, pompy wody i dodatkowej rolki kosztuje ok. 250 zł. Rozrząd wymienia się co kilka lat, najczęściej co 5 – 7 lat. Nie żałuj na ten prosty element. Warto stosować się przede wszystkim do procedury przewidzianej dla danego silnika.

Ile kosztuje napinacz paska rozrządu?

Cena samego napinacza może wynosić od kilkudziesięciu do kilkuset złotych, ale w przypadku części do konkretnych silników może być wyższa. Jednak w przypadku popularnych modeli możesz kupić wspomniany komplet za ok. 300 zł. Dlatego koszt naprawy/serwisu rozpatruj jako koszt kompletnego serwisu rozrządu, obejmującego części i robociznę. I jeszcze jedno. Przy wymianie napinacza musisz wymienić pasek. Pseudoznawcy mogą sobie mówić co chcą. Na łamach Motofocus.pl przeprowadzałem wywiad ze specjalistą z branży, który stwierdził kategorycznie, że raz zdemontowanego paska nie wolno zakładać po raz drugi.

Napinacz paska rozrządu a napinacz łańcucha – to nie to samo

W samochodach stosowane są zarówno paski, jak i łańcuchy rozrządu. Łańcuch również posiada elementy odpowiedzialne za utrzymanie właściwego napięcia, ale ich konstrukcja i sposób działania mogą być zupełnie inne. W silnikach z rozrządem na łańcuchu stosuje się hydrauliczne napinacze łańcucha, których działanie jest związane z ciśnieniem oleju silnikowego. Napinacz paska i napinacz łańcucha to dwa różne rozwiązania techniczne, mimo że ich podstawowym zadaniem jest utrzymanie prawidłowej geometrii i napięcia napędu rozrządu.

Jak często wymieniać napinacz paska rozrządu?

Napinacz zazwyczaj nie ma osobnego interwału wymiany oderwanego od paska. Jeżeli producent określa okres wymiany kompletnego napędu rozrządu, należy przestrzegać zarówno limitu przebiegu, jak i limitu czasu. Przykładowo producent może określić wymianę jako: 150 000 km lub 5 lat – w zależności od tego, co nastąpi wcześniej. Dokładny interwał jest jednak zależny od konkretnego silnika i nie należy stosować jednej wartości do wszystkich samochodów. Jeśli auto jest eksploatowane głównie w mieście, warto nieco skrócić okres wymiany.

Czy napinacz można naprawić?

Nie, napinaczy się nie naprawia. Nieuczciwi handlarze, sprzedający auta używane, często używają różnych mechanicznych rozwiązań, mających na celu zapewnienie paskowi odpowiedniego napięcia w trakcie pracy silnika. Dlatego często przestrzegam – jeśli kupiłeś auto używane, od razu wymień w nim rozrząd. Nawet jak masz fakturę za wymianę, która może być sfałszowana, tak samo, jak cała książka serwisowa.

Podsumowanie – nie ignoruj hałasu z rozrządu

Nietypowy szum, wycie, chrobotanie, klepanie dochodzące z okolic rozrządu, problemy z synchronizacją silnika czy widoczne nieprawidłowości podczas kontroli paska traktuj priorytetowo.

FAQ

Czy uszkodzony napinacz paska rozrządu hałasuje?

Tak, mniej lub bardziej. Zużyty napinacz lub jego łożysko może powodować szum, wycie, chrobotanie, metaliczne tarcie albo klepanie dochodzące z okolic rozrządu. Sam dźwięk nie pozwala jednak jednoznacznie wskazać napinacza jako źródła problemu.

Jak brzmi zużyty napinacz paska rozrządu?

Najczęściej można usłyszeć szum, chrobotanie, wycie lub metaliczny odgłos tarcia. Przy problemach z prawidłowym napięciem paska może pojawić się również charakterystyczne klepanie lub nieregularne uderzenia.

Czy można jeździć z uszkodzonym napinaczem?

Nie – zdecydowanie nie. Awaria napinacza może doprowadzić do przeskoczenia, zsunięcia lub zerwania paska rozrządu. W wielu silnikach może to skutkować zderzeniem tłoków z zaworami i bardzo kosztowną naprawą.

Jak sprawdzić napinacz paska rozrządu?

Napinacz powinien zostać sprawdzony podczas kontroli całego układu rozrządu. Mechanik może ocenić jego ustawienie, pracę, stan rolki, łożyska i paska oraz sprawdzić synchronizację wału korbowego i wałków rozrządu.

Czy przy wymianie paska rozrządu trzeba wymienić napinacz?

W wielu przypadkach zaleca się wymianę paska, napinacza i rolek jako kompletnego zestawu. Dokładny zakres wymiany powinien wynikać z konstrukcji silnika i zaleceń producenta. Do większości aut dostępne są kompletne zestawy z paskiem rozrządu, napinaczem, pompą wody, rolkami. Warto taki zestaw kupić.

Ile kosztuje wymiana napinacza paska rozrządu?

Koszt zależy od samochodu, rodzaju silnika, ceny części oraz robocizny. W praktyce warto rozpatrywać go jako część kosztu wymiany kompletnego rozrządu, a nie wyłącznie cenę pojedynczej rolki.

Czy uszkodzony napinacz może spowodować zerwanie paska?

Tak. Nieprawidłowo działający napinacz może doprowadzić do niewłaściwego napięcia paska, jego zsunięcia, przeskoczenia lub uszkodzenia. W konsekwencji może dojść również do zerwania paska.

Czy napinacz paska rozrządu można naprawić?

Napinacz wymienia się na nowy. Nie ma możliwości naprawy. Wymiana napinacza oznacza konieczność wymiany paska.

AUTOR MICHAŁ LISIAK

MENU
– > POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ
– > MAGAZYN MOTORYZACYJNY
– > TECHNIKA MOTORYZACYJNA I DIAGNOSTYKA
– > SAMODZIELNE NAPRAWY SAMOCHODÓW– ZAOCZNE TECHNIKUM DRUCIARSTWA SAMOCHODOWEGO
– > ELEKTROMOBILNOŚĆ I SAMOCHODY ELEKTRYCZNE, WADY ELEKTROMOBILNOŚCI
– > DETAILING
– > FELIETONY MOTORYZACYJNE, CIEKAWOSTKI MOTORYZACYJNE, HUMOR MOTORYZACYJNY
– > DOKUMENTY, UBEZPIECZENIA
– > MOTOCYKLE
– > MILITARIA – MOTORYZACJA I WOJSKO
– > MOTORYZACJA I POLITYKA
– > TESTY SAMOCHODÓW
– > AKCESORIA DLA KIEROWCÓW
– > SAMOCHODY ŚWIATA
– > PODRÓŻE i SLOW DRIVING
– > MOTOREWIA NA FACEBOOK
– > MOTOREWIA NA TWITTER