Wypadanie zapłonów to jedna z najczęściej spotykanych usterek silników benzynowych. Początkowo objawia się niewielkim szarpaniem podczas jazdy lub sporadycznym zapalaniem kontrolki Check Engine, jednak z czasem może doprowadzić do poważnych problemów z pracą jednostki napędowej, a nawet uszkodzenia kosztownego katalizatora.

W tym poradniku wyjaśnię, czym jest wypadanie zapłonów, jakie są jego objawy, jak odczytać błędy diagnostyczne P0301–P0304 oraz jak samodzielnie zdiagnozować i usunąć najczęstsze przyczyny awarii. Artykuł powstał na podstawie praktycznych doświadczeń oraz wieloletniej pracy z samochodami różnych marek.

Co to jest wypadanie zapłonów?

Wypadanie zapłonów oznacza, że w jednym lub kilku cylindrach silnika benzynowego nie dochodzi do prawidłowego zapłonu mieszanki paliwowo-powietrznej. Najczęściej przyczyną jest brak iskry na świecy zapłonowej, jednak źródłem problemu mogą być również uszkodzone cewki zapłonowe (dzięki którym pojawia się iskra na świecy), a w starszych samochodach także przewody wysokiego napięcia, elementy układu zapłonowego (kopułka, palec rozdzielacza) lub – rzadziej – awarie układu paliwowego czy sterowania silnikiem.

Każdy taki niewykorzystany cykl pracy oznacza spadek mocy, pogorszenie kultury pracy silnika i wzrost emisji spalin. Niespalone paliwo trafia do układu wydechowego, gdzie może doprowadzić do przegrzania i uszkodzenia katalizatora.

Im szybciej kierowca zareaguje na pierwsze objawy, tym większa szansa na tanią naprawę i uniknięcie kosztownych uszkodzeń kolejnych podzespołów.

Pamiętaj – awaria narasta. Aż w końcu stanie się na tyle uciążliwa, że jazda samochodem będzie niemożliwa i niebezpieczna. Zaczyna się od niewielkiego szarpania, ale z czasem to szarpanie narasta. Lepiej wymienić cewki lub świece, niż czekać, jak padnie katalizator za kilka tysięcy (na szczęście są zamienniki – katalizatory uniwersalne za kilkaset złotych).

Jak rozpoznać wypadanie zapłonów w silniku?

Objawy wypadania zapłonów mogą pojawiać się stopniowo lub wystąpić nagle. W wielu przypadkach początkowo są na tyle subtelne, że kierowca podejrzewa awarię sprzęgła, skrzyni biegów albo zawieszenia. Z biegiem czasu problem staje się jednak coraz bardziej odczuwalny.

Do najczęstszych objawów należą:

• delikatne szarpanie podczas przyspieszania,
• coraz silniejsze szarpanie podczas jazdy,
• wyraźny spadek mocy silnika,
• utrudnione przyspieszanie wyrażna utrata mocy,
• nierówna praca silnika na biegu jałowym,
• falowanie obrotów,
• wyraźne drgania silnika i nadwozia,
• głośniejsza praca jednostki napędowej,
• migająca lub świecąca kontrolka Check Engine,
• zwiększone zużycie paliwa,
• charakterystyczny zapach niespalonej benzyny z układu wydechowego.

Jeżeli zapłon przestanie występować na jednym cylindrze, samochód często sprawia wrażenie, jakby pracował na trzech cylindrach. Auto staje się ospałe, wyraźnie traci dynamikę, a podczas postoju można odczuć silne drgania na kierownicy i karoserii.

WAŻNE! Jeżeli kontrolka Check Engine zaczyna migać, nie odkładaj diagnostyki na później. Migająca kontrolka oznacza aktywne wypadanie zapłonów i ryzyko bardzo szybkiego uszkodzenia katalizatora. W takiej sytuacji najlepiej ograniczyć jazdę do minimum i jak najszybciej usunąć przyczynę usterki. Tym bardziej, że niekiedy całość prac można wykonać samodzielnie.

Zapalenie kontrolki Check Engine to sygnał, że sterownik silnika wykrył nieprawidłowość. Zapalenie się kontrolki check engine oznacza konieczność podłączenia auta pod diagnostykę komputerową. Przy tego typu awariach do diagnostyki komputerowej wystarczają najprostsze zestawy. Może to być najtańszy zestaw ELM327, zestrojony z aplikacją na smartfonie (darmową, albo za kilkadziesiąt złotych). Sterownik silnika analizuje prędkość obrotową wału korbowego. Jeżeli po zapłonie na jednym z cylindrów nie odnotuje oczekiwanego przyspieszenia wału, zapisuje błąd informujący o wypadaniu zapłonu.

Najczęściej spotykane są następujące kody usterek:

P0300 – losowe lub wielokrotne wypadanie zapłonów

Kod P0300 oznacza, że sterownik wykrył wypadanie zapłonów, ale nie potrafi jednoznacznie wskazać konkretnego cylindra. Taki błąd często pojawia się przy problemach z układem zapłonowym, zasilaniem paliwem lub nieszczelnością układu dolotowego.

P0301

Wypadanie zapłonów na cylindrze nr 1.

P0302

Wypadanie zapłonów na cylindrze nr 2.

P0303

Wypadanie zapłonów na cylindrze nr 3.

P0304

Wypadanie zapłonów na cylindrze nr 4.

W silnikach pięcio-, sześcio- lub ośmiocylindrowych mogą pojawić się również kolejne kody, takie jak P0305, P0306, P0307 czy P0308, wskazujące odpowiednio następne cylindry.

Samo odczytanie kodu błędu nie oznacza jeszcze, że uszkodzona jest świeca lub cewka zapłonowa, choć tak najczęściej się dzieje. Sterownik informuje jedynie, na którym cylindrze wykryto problem z procesem spalania. Dlatego przed zakupem nowych części warto przeprowadzić podstawową diagnostykę. Pamiętaj, że wypadanie zapłonu może być też spowodowane przez wadliwy wtryskiwacz, który nie podał paliwa. W starszych samochodach najczęściej padają przewody zapłonowe.

Ważne! Jeżeli komputer pokazuje błąd P0302, nie oznacza to automatycznie uszkodzenia cewki na drugim cylindrze. Równie dobrze przyczyną może być zużyta świeca zapłonowa, uszkodzony wtryskiwacz paliwa, nieszczelność dolotu, zbyt niskie ciśnienie sprężania lub problem z instalacją elektryczną.

 

Co powoduje wypadanie zapłonów w silniku?

Najczęściej winny jest układ zapłonowy, jednak podobne objawy mogą powodować również usterki układu paliwowego, dolotowego lub mechaniczne uszkodzenia silnika. Dlatego diagnostykę zawsze warto rozpocząć od elementów najłatwiejszych do sprawdzenia i najtańszych w wymianie.

Najczęstsze przyczyny wypadania zapłonów w nowszych samochodach

W większości współczesnych silników benzynowych każdy cylinder posiada własną cewkę zapłonową. Takie rozwiązanie zwiększa sprawność układu zapłonowego, ale jednocześnie oznacza, że awaria pojedynczej cewki może powodować nierówną pracę silnika.

Najczęściej spotykane przyczyny to:

• zużyte lub uszkodzone świece zapłonowe,
• uszkodzona pojedyncza cewka zapłonowa,
• awaria zespolonego modułu cewek (w starszych konstrukcjach),
• uszkodzenie przewodów elektrycznych prowadzących do cewek,
• zaśniedziałe lub poluzowane złącza elektryczne,
• przedostawanie się oleju do studzienek świec zapłonowych,
• uszkodzony wtryskiwacz paliwa,
• nieszczelność kolektora dolotowego,
• zabrudzona przepustnica lub nieprawidłowa mieszanka paliwowo-powietrzna.

Znacznie rzadziej przyczyną okazują się uszkodzenia sterownika silnika lub instalacji elektrycznej.

Co powoduje wypadanie zapłonów w starszych samochodach?

W starszych konstrukcjach wyposażonych w przewody wysokiego napięcia i aparat zapłonowy lista potencjalnych usterek wygląda nieco inaczej.

Najczęściej zawodzą:

• świece zapłonowe,
• przewody wysokiego napięcia,
• kopułka aparatu zapłonowego,
• palec rozdzielacza,
• cewka zapłonowa,
• zawilgocony aparat zapłonowy.

W wielu przypadkach przyczyną jest zwykłe zużycie materiałów eksploatacyjnych. Jeżeli elementy układu zapłonowego mają kilkanaście lat lub przejechały ponad 30–50 tys. km, ich wymiana często rozwiązuje problem.

Przypomniał mi się mój pierwszy samochód, Suzuki Swift. Elementy układu zapłonowego psuły się w nim co 10 tys. km. Zwłaszcza piękne, niebieskie przewody zapłonowe, rzekomo japońskiej firmy o groźnie brzmiącej nazwie.

Czy można jeździć z wypadaniem zapłonów?

Do garażu i z powrotem. To zależy od tego, jak mocno jest nasilona awaria. Odradzam wjeżdżanie na drogi szybkiego ruchu i autostrady. To może skończyć się tragicznie po serii szarpnięć. Po mieście można próbować – na przykład dojechać do warsztatu, bez lawety. Dodatkowo każde niewypalone paliwo trafiające do układu wydechowego powoduje wzrost temperatury katalizatora. W skrajnych przypadkach może dojść do stopienia jego wkładu ceramicznego. Wymiana katalizatora jest wielokrotnie droższa niż zakup kompletu świec zapłonowych czy nowej cewki.

Jeśli do awarii doszło w trasie, to można próbować toczyć się do domu bocznymi drogami. Co 20 – 30 km zacznie szarpać znowu, wtedy warto zatrzymać się na kilka minut, aby schłodzić cewkę. To nie zawsze działa. Wiele lat temu mojej Toyocie Corolli E12 przydarzyła się awaria cewek zapłonowych na trasie z Wołczyna do domu. Cewka zepsuła się dokładnie po przekroczeniu 200 tys. km przebiegu. Jakby była wyliczona. Do domu zostało ok. 70 km i pewnie udałoby się dojechać, gdyby nie to, że po przejechaniu 40 km padła druga cewka. Była noc, zatem nie było mowy o zakupie części i auto wróciło do domu na lawecie.

Na zdjęciu poniżej: odkręcam cewkę zapłonową.

A później odłączam jej wtyczkę.

Wystarczy podstawowy zestaw kluczy. Oczywiście, wszystkie prace są wykonywane po odłączeniu akumulatora.

Wyciągnięcie odkręconej i odłączonej cewki.

A to zużywa cewka zapłonowa.

Jak naprawić wypadanie zapłonów

Sposób naprawy zależy od przyczyny usterki. Nie warto wymieniać części „na ślepo”, ponieważ może to nie tylko nie rozwiązać problemu, ale również narazić na niepotrzebne koszty.

Najlepiej rozpocząć od odczytania kodów błędów zapisanych w sterowniku silnika, a następnie sprawdzić elementy układu zapłonowego. W większości przypadków właśnie tam znajduje się źródło problemu.

Diagnostykę warto przeprowadzać od najprostszych i najtańszych czynności – zawsze zaczynamy od najprostszych rzeczy! Jak działa mechanik w takich sytuacjach?

1. Odczyt błędów OBD II.
2. Kontrola stanu świec zapłonowych.
3. Sprawdzenie cewek zapłonowych lub przewodów wysokiego napięcia.
4. Kontrola połączeń elektrycznych.
5. Sprawdzenie szczelności układu dolotowego.
6. Kontrola pracy wtryskiwaczy paliwa.
7. Pomiar ciśnienia sprężania w cylindrach, jeżeli wcześniejsze czynności nie przyniosły odpowiedzi.

Jak sprawdzić, czy winna jest cewka zapłonowa?

Jeżeli sterownik wskazuje błąd dotyczący konkretnego cylindra, można wykonać prosty test diagnostyczny. W silnikach wyposażonych w pojedyncze cewki zapłonowe wystarczy zamienić miejscami cewkę z uszkodzonego cylindra z cewką z innego, sprawnego cylindra. Następnie należy skasować błędy i ponownie uruchomić silnik. Jeżeli po krótkiej jeździe próbnej błąd „przeniesie się” na drugi cylinder, praktycznie pewne jest, że uszkodzona jest właśnie cewka. Jeżeli błąd pozostanie na tym samym cylindrze, należy sprawdzić świecę zapłonową, wtryskiwacz, instalację elektryczną lub stan mechaniczny silnika.

Ważne – z mojego doświadczenia! Nie wymieniaj jednej cewki „w ciemno”, jeśli pozostałe mają podobny przebieg. Jeżeli fabryczne cewki przepracowały 180–220 tys. km, istnieje duże prawdopodobieństwo, że kolejne również są bliskie końca swojej żywotności. W wielu przypadkach bardziej opłacalna okazuje się wymiana całego kompletu.

Wymiana cewek zapłonowych

W większości współczesnych samochodów wymiana cewki zapłonowej jest stosunkowo prostą czynnością i zajmuje od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Po wyjęciu starej cewki warto sprawdzić, czy wewnątrz studzienki świecy nie znajduje się olej lub wilgoć. Obecność oleju może świadczyć o nieszczelności uszczelki pokrywy zaworów, a sama wymiana cewki nie rozwiąże problemu. Nową cewkę należy wsunąć prosto na świecę zapłonową, delikatnie docisnąć, przykręcić śrubę mocującą i podłączyć złącze elektryczne. Po zakończeniu montażu usuń błąd z pamięci sterownika, podłącz akumulator i sprawdź, czy wszystko działa tak, jak powinno.

Wymiana świec zapłonowych

Świece zapłonowe należą do podstawowych elementów eksploatacyjnych silnika benzynowego. Nawet jeśli nie są bezpośrednią przyczyną wypadania zapłonów, ich zużycie może pogarszać pracę silnika i przyspieszać uszkodzenie cewek zapłonowych. Przed rozpoczęciem pracy należy pozostawić silnik do całkowitego ostygnięcia oraz odłączyć ujemny zacisk akumulatora. Podczas demontażu świec zachowaj szczególną ostrożność. Wykręcanie ich na gorącym silniku lub użycie nadmiernej siły może doprowadzić do uszkodzenia gwintu w głowicy, a nawet urwania świecy. Nowe świece należy zawsze dobierać zgodnie z zaleceniami producenta samochodu. Dotyczy to zarówno wymiarów, jak i wartości cieplnej oraz rodzaju elektrod. Zwróć uwagę na moment dokręcenia, jaki znajduje się na obudowie świecy. Czasami świecie są umieszczone głęboko w bloku silnika. Wtedy potrzebujesz długiego klucza.

Wymiana świec zapłonowych krok po kroku

• zdejmij osłonę silnika (jeżeli występuje),
• odłącz złącza elektryczne cewek zapłonowych,
• odkręć cewki i wyjmij je z gniazd,
• oczyść okolice świec z kurzu i piasku,
• wykręć stare świece odpowiednim kluczem,
• porównaj nowe świece ze starymi,
• delikatnie wkręć nowe świece ręką,
• dokręć je momentem zalecanym przez producenta,
• zamontuj cewki,
• podłącz złącza elektryczne,
• uruchom silnik i sprawdź jego pracę.

Przed wykręceniem świec warto dokładnie oczyścić okolice ich gniazd sprężonym powietrzem lub miękkim pędzelkiem. Dzięki temu piasek i drobne zanieczyszczenia nie dostaną się do wnętrza cylindra po wyjęciu świecy. To ważne!

W dzisiejszych czasach ludzie nie mają w sobie kreatywności. Jeśli Ty ją masz, możesz z zużytych świec lub cewek zapłonowych stworzyć robota dla syna, stojak na kolorowe gumki do bransoletek dla córki albo nowoczesną lampę LED ogrodową, dla żony.

Poniżej komplet przewodów zapłonowych, stosowanych w starszych samochodach.

 

Palec rozdzielacza, stosowany w starszych autach. Może dojść do przetarcia jego elementu- łącznika. Krótkotrwałą poprawę można uzyskać poprzez spolerowanie elementu łączącego za pomocą papieru ściernego.

Poniżej na zdjęciu: kopułka aparatu zapłonowego, do której podłącza się przewody zapłonowe. W jej wnętrzu obraca się palec rozdzielacza. Kopułka może tracić szczelność.  Szczególną uwagę zwróć na to, aby odpowiednio podłączyć przewody. Najlepiej nie demontuj całości. Tylko zdemontuj jeden stary i w jego miejsce załóż nowy. Przejdź do następnego przewodu.

Czego nie robić przy wypadaniu zapłonów?

Nie wyjeżdżaj poza miasto!

A podczas naprawy? Najczęstsze błędy popełniane podczas usuwania wypadania zapłonów to:

• wymiana części bez wcześniejszej diagnostyki,
• montaż tanich, niesprawdzonych zamienników,
• dokręcanie świec „na siłę”,
• montaż świec o niewłaściwej wartości cieplnej,
• pozostawienie zabrudzeń w gniazdach świec,
• ignorowanie migającej kontrolki Check Engine,
• dalsza jazda z aktywnym wypadaniem zapłonów,
• kasowanie błędów bez usunięcia przyczyny awarii. To nic nie da. Błąd wróci.

Przez lata testowałem zarówno oryginalne części, jak i zamienniki różnych producentów. Moje doświadczenia pokazują, że w przypadku cewek zapłonowych najtańsze produkty często okazywały się pozorną oszczędnością. Lepiej kupić markowy zamiennik renomowanego producenta niż dwa razy wykonywać tę samą naprawę.

Cewka oryginalna – kosztowała 600 zł, wytrzymała 200 tys. km. Słaby zamiennik kosztował 60 zł i zepsuł się po przejechaniu 12 tys. km. Inny zamiennik kupiłem za ok. 50 zł w dużym sklepie i … w ogóle nie zadziałał. Dobry zamiennik kupiłem za ok. 120 złotych – i taka cewka działała do końca technicznego życia auta, w praktyce ok. 110 tys km. przebiegu.

Uwaga: Poradnik ma charakter informacyjny. Jeśli nie masz doświadczenia w naprawach samochodowych lub nie dysponujesz odpowiednimi narzędziami, zleć diagnostykę i naprawę wykwalifikowanemu mechanikowi.

AUTOR MICHAŁ LISIAK

MENU
– > POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ
– > MAGAZYN MOTORYZACYJNY
– > TECHNIKA MOTORYZACYJNA I DIAGNOSTYKA
– > SAMODZIELNE NAPRAWY SAMOCHODÓW– ZAOCZNE TECHNIKUM DRUCIARSTWA SAMOCHODOWEGO
– > ELEKTROMOBILNOŚĆ I SAMOCHODY ELEKTRYCZNE, WADY ELEKTROMOBILNOŚCI
– > DETAILING
– > FELIETONY MOTORYZACYJNE, CIEKAWOSTKI MOTORYZACYJNE, HUMOR MOTORYZACYJNY
– > DOKUMENTY, UBEZPIECZENIA
– > MOTOCYKLE
– > MILITARIA – MOTORYZACJA I WOJSKO
– > MOTORYZACJA I POLITYKA
– > TESTY SAMOCHODÓW
– > AKCESORIA DLA KIEROWCÓW
– > SAMOCHODY ŚWIATA
– > PODRÓŻE i SLOW DRIVING
– > MOTOREWIA NA FACEBOOK
– > MOTOREWIA NA TWITTER

– > POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ